Podcast aflevering 5: proactieve zorgplanning: wat wil de patiënt?

Proactieve zorgplanning gaat over de wensen en grenzen van mensen in de laatste fase van hun leven. Belangrijk is dat zorgverleners die kennen én dat de informatie beschikbaar is op het moment dat het ertoe doet. Daarover gaat de nieuwe podcastaflevering van Versneld verbinden. 

Huisarts Bernarda Heslinga heeft al een aantal keren van dichtbij meegemaakt dat informatie over behandelwensen en -grenzen niet beschikbaar is juist op het moment dat die informatie nodig is. Zo herinnert ze zich de vrouw die duidelijk had gezegd niet naar de intensive care te willen, maar daar toch terechtkwam toen ze in het weekend ernstig benauwd werd. De huisartsenpost kon niet bij de informatie waarin haar duidelijke wens was vastgelegd. Dus de ambulance werd gebeld en nam haar mee. “Die mevrouw wilde rustig thuis sterven, maar werd met toeters en bellen naar het ziekenhuis gebracht”, blikt Heslinga terug. Als de huisartsenpost haar wensen had kunnen inzien, was er een andere keuze gemaakt.

Meer dan techniek

Dat is het vraagstuk waar Versneld verbinden binnen het project (usecase) proactieve zorgplanning aan werkt. Zorgprofessionals moeten de wensen en behandelgrenzen van een patiënt kunnen zien als zij die nodig hebben. Dat klinkt misschien als een technisch vraagstuk, maar volgens Susan Vrijkotte, binnen Versneld verbinden verantwoordelijk voor proactieve zorgplanning, is het ingewikkelder. Zorgverleners werken met verschillende systemen die niet vanzelfsprekend met elkaar communiceren. Bovendien moet informatie op de juiste plek én op een eenduidige manier worden vastgelegd om uitgewisseld te kunnen worden.
En dan moet die informatie ook nog compleet genoeg zijn. ‘Niet reanimeren’ lijkt duidelijk, maar ook daar kan een toelichting bij horen. Iemand wil bijvoorbeeld geen IC-opname maar wel als dat na een operatie tijdelijk nodig is. “Je wilt niet met halve informatie een nieuwe waarheid creëren”, zegt Vrijkotte.

Eerst het gesprek

Goede databeschikbaarheid begint bij het gesprek. Wat vindt iemand belangrijk in de laatste fase van zijn leven? Wat wil iemand nog wel en wat niet? En wat betekent bijvoorbeeld de wens om zelfstandig te blijven wonen als iemands gezondheid achteruitgaat?
Dat gesprek hoeft niet pas gevoerd te worden als iemand ernstig ziek is. Bernarda ziet nog veel ruimte om eerder met mensen over hun voorkeuren te praten. In haar praktijk gebeurt dat al veel bij kwetsbare ouderen, maar bij gezonde en fitte zestigplussers veel minder. Terwijl juist een gebeurtenis in de omgeving aanleiding kan zijn om na te denken: wat zou ik zelf willen?
Als wensen en grenzen eenmaal goed zijn vastgelegd én beschikbaar zijn, levert dat niet alleen betere zorg op. Het voorkomt ook dat een patiënt bij iedere zorgverlener opnieuw hetzelfde gesprek moet voeren. Een medisch specialist kan dan bijvoorbeeld zien wat eerder met de huisarts is besproken en vragen: klopt dit nog steeds? Want voorkeuren kunnen veranderen. Proactieve zorgplanning is geen eenmalige beslissing.