Interview met Tamara Harzevoort

Tamara werkt nog maar kort in haar nieuwe rol in de wijk, maar ziet nu al hoe complex zorg in de praktijk is. Ze volgt de hbo-opleiding verpleegkunde en werkt duaal: werken en leren tegelijk. In die combinatie valt haar één ding steeds opnieuw op: zorgprofessionals willen het beste voor hun cliënten, maar het systeem maakt het onnodig ingewikkeld. Volgens haar kan Versneld verbinden daarin een belangrijke stap betekenen.

Tamara ziet in de praktijk hoe breed de doelgroep is. Van kwetsbare ouderen tot mensen met psychiatrische problematiek. Van cliënten met beginnende dementie tot mensen die na een operatie thuis verder herstellen.

De zorgvraag kan in korte tijd veranderen. Wat haar vooral opvalt, is hoeveel tijd er dan gaat zitten in regelen, bellen en uitzoeken. Niemand kiest voor de zorg om daar het grootste deel van de dag mee bezig te zijn. ‘Iedereen wil iets met mensen doen. Toch is een groot deel van het werk indirect zorgwerk geworden.’

Iedereen een eigen eilandje

In theorie staat de cliënt centraal. In de praktijk werken veel disciplines naast elkaar. De huisarts, de wijkverpleging, het ziekenhuis, een casemanager, soms de GGZ. Iedereen heeft een eigen dossier en een eigen systeem. Zelden is er één volledig overzicht. ‘Iedereen staat op een eigen eilandje zonder brug.’

Dat betekent dat informatie telkens opnieuw moet worden opgevraagd. Dat zorgverleners niet altijd weten wie er nog meer betrokken is. En dat behandelplannen niet automatisch inzichtelijk zijn voor anderen die ook zorg verlenen. Volgens Tamara is dat geen onwil. Systemen sluiten simpelweg niet op elkaar aan.

Ze ziet die versnippering dagelijks terug in de praktijk.
‘Een cliënt komt op vrijdagmiddag thuis uit het ziekenhuis en heeft wondzorg nodig. Het wondplan is opgesteld, maar staat niet in ons systeem. Het juiste materiaal is niet direct beschikbaar. We moeten dan in het weekend bellen met het ziekenhuis, met de wondverpleegkundige en met leveranciers. Ondertussen moet de wond wel verzorgd worden en dat lukt niet goed zonder plan en materialen.

Een ander voorbeeld is medicatie. Een cliënt krijgt nieuwe medicatie, terwijl hij of zij al andere middelen gebruikt. Een collega twijfelt of die combinatie veilig is en belt de apotheek, de huisarts en de specialist. Dat kost tijd. Achteraf blijkt de combinatie te kloppen, maar de uitleg waarom dat zo is, was niet te zien in het dossier.

Ook overdrachten tussen organisaties kosten veel tijd. Informatie moet handmatig worden overgetypt van het ene systeem naar het andere. Dat is inefficiënt en het vergroot de kans op fouten.’

Toestemming en wantrouwen

Het zou helpen als betrokken zorgverleners dezelfde zorginformatie kunnen inzien. Dat kan uiteraard alleen met toestemming van de cliënt, maar dat is in de praktijk soms ingewikkeld.

‘Niet iedere cliënt overziet welke informatie relevant is voor andere zorgverleners. Sommige mensen zijn wantrouwend. Anderen begrijpen niet goed waarom gegevens gedeeld moeten worden. Zeker bij mensen met psychiatrische problematiek of cognitieve achteruitgang vraagt dat veel uitleg en zorgvuldigheid. Er hoeft maar één communicatiefout te worden gemaakt en het wantrouwen groeit weer.’

Het netwerk rond de cliënt

Zorg gaat niet alleen over medische handelingen. En ook niet alleen over systemen of databeschikbaarheid. Het gaat ook over het netwerk rond iemand. Familie, buren, mantelzorgers. Maar dat netwerk is niet meer vanzelfsprekend groot. Mantelzorgers zijn vaak overbelast. Gezinnen zijn kleiner. Tegelijkertijd wordt steeds meer ingezet op zelfredzaamheid en participatie.

Dat vraagt een omslag in denken. Veel oudere cliënten zijn opgegroeid met het idee dat de dokter of de zuster het regelt. Nu wordt er verwacht dat mensen zelf meer regie nemen, met ondersteuning waar nodig.

‘Autonomie is belangrijk. Niet omdat professionals taken willen afschuiven, maar omdat zelf kunnen handelen bijdraagt aan eigenwaarde. Tegelijkertijd vraagt het overzicht. Wie is aanspreekpunt? Wie heeft de regie? Wie organiseert wat als iets verandert? Het vraagt om een andere manier van werken én een andere manier van kijken naar zorg. Door zorgprofessionals én door cliënten.’

Proactieve zorgplanning en het totaalbeeld

Autonomie speelt ook een grote rol bij proactieve zorgplanning, het onderwerp van één van de usecases van Versneld verbinden. Proactieve zorgplanning wordt vaak geassocieerd met het levenseinde, maar volgens haar is dat te beperkt. ‘Het gaat juist om tijdig bespreken wat iemand belangrijk vindt, hoe iemand wil leven en welke zorg daarbij past. Daarvoor is een compleet beeld nodig. Niet alleen medische gegevens, maar ook iemands geschiedenis, sociale context en wensen. Gedrag dat nu onbegrepen lijkt, kan voortkomen uit eerdere ervaringen. Als die informatie ontbreekt, wordt er sneller ingegrepen zonder de oorzaak echt te begrijpen. Een 360-gradenbeeld helpt om rondom de cliënt te gaan staan, in plaats van ernaast.’

Wat Versneld verbinden kan betekenen

Wat Tamara aanspreekt in Versneld verbinden is de betere aansluiting tussen systemen en disciplines. Als zichtbaar is welke zorgverleners betrokken zijn, wie regiehouder is en wat de actuele plannen en uitslagen zijn, scheelt dat veel afstemming achteraf. Dan hoeven professionals niet telkens opnieuw het wiel uit te vinden.

Ze verwacht niet dat zorgverleners daardoor meer achter een scherm belanden. Integendeel. ‘Minder tijd aan nabellen en uitzoeken betekent meer tijd voor de cliënt.’

Het gaat volgens haar ook niet alleen om kostenbesparing, al denkt ze dat efficiënter werken uiteindelijk verschil kan maken. ‘Het gaat vooral om minder frustratie. Voor professionals die hun werk goed willen doen. En voor cliënten die duidelijkheid en rust nodig hebben.’

Hoop voor de toekomst

De zorg blijft complex en er zijn veel partijen betrokken. Toch hoopt ze dat er stappen worden gezet.

‘Als de bruggen tussen de eilandjes steviger worden, komt er meer samenhang. En als de cliënt echt centraal staat in één gedeeld overzicht, wordt zorg overzichtelijker en menselijker.’

(Waarom we haar interviewden? We lazen haar post op LinkedIn en gingen natuurlijk in gesprek.)